Czy ADHD to spektrum autyzmu? Podobieństwa, różnice i podwójna diagnoza (AuDHD) - Gabinet psychoterapii Warszawa

Do czego zalicza się ADHD?

Jeśli zastanawiasz się, czy ADHD to spektrum autyzmu, warto zacząć od podstaw. ADHD nie należy do spektrum autyzmu. Oba te rozpoznania zaliczają się natomiast do tej samej grupy, czyli zaburzeń neurorozwojowych.

Zaburzenia neurorozwojowe to trudności wynikające z odmienności w rozwoju mózgu i układu nerwowego.

Wpływają one na:
-uwagę i koncentrację
-regulację emocji
-funkcjonowanie społeczne
-sposób przetwarzania bodźców

Do tej grupy zalicza się m.in.:
-ADHD
-spektrum autyzmu (ASD)

Dlatego odpowiedź na pytanie „do czego zalicza się ADHD?” brzmi: to zaburzenie neurorozwojowe, a nie część spektrum autyzmu.

Czy ADHD i autyzm to to samo?

Krótka odpowiedź: nie.

ADHD i spektrum autyzmu to dwa odrębne zaburzenia, które mogą mieć pewne podobieństwa, ale różnią się pod względem mechanizmów i obrazu klinicznego.

Co zalicza się do spektrum autyzmu?

Spektrum autyzmu obejmuje trudności związane głównie z:
-komunikacją społeczną
-rozumieniem kontekstu społecznego
-potrzebą rutyny i przewidywalności
-specyficznym przetwarzaniem bodźców

Jak zachowuje się osoba z ADHD?
Z kolei ADHD wiąże się przede wszystkim z:
-trudnościami z koncentracją
-impulsywnością
-nadpobudliwością
-problemami z organizacją

Mimo że niektóre objawy mogą się nakładać (np. trudności w relacjach czy regulacji emocji), ADHD i autyzm nie są tym samym zaburzeniem.

Czy można mieć ADHD bez autyzmu? Odpowiedź na pytanie „czy można mieć ADHD bez autyzmu” brzmi: zdecydowanie tak. Większość osób z ADHD nie spełnia kryteriów spektrum autyzmu. Jednocześnie możliwe jest współwystępowanie obu tych zaburzeń.

AuDHD – czyli współwystępowanie ADHD i autyzmu

Coraz więcej uwagi poświęca się zjawisku określanemu jako AuDHD, czyli jednoczesnej diagnozie ADHD i spektrum autyzmu. Badania pokazują, że nawet 50–70% osób w spektrum autyzmu może mieć również objawy ADHD. Współwystępowanie tych dwóch zaburzeń może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie i utrudniać diagnozę.

Jak wygląda AuDHD w praktyce?

Osoby z AuDHD mogą doświadczać jednocześnie cech obu zaburzeń – czasem się one wzmacniają, a czasem są ze sobą sprzeczne.

Koncentracja i uwaga
-ADHD: trudność z utrzymaniem uwagi
-autyzm: nadmierne skupienie na szczegółach
-AuDHD: naprzemienne problemy z koncentracją i hiperfokus

Relacje społeczne
-ADHD: impulsywność i trudność w kontroli zachowania
-autyzm: trudność w rozumieniu norm społecznych
-AuDHD: trudności w relacjach wynikające z obu tych obszarów

Bodźce i nadwrażliwość
-ADHD: potrzeba stymulacji i nowych bodźców
-autyzm: nadwrażliwość sensoryczna
-AuDHD: jednoczesna potrzeba bodźców i ich unikanie

Regulacja emocji
-ADHD: intensywne i szybkie reakcje emocjonalne
-autyzm: trudność w rozpoznawaniu emocji (np. aleksytymia)
-AuDHD: wysokie pobudzenie + trudność w jego zrozumieniu i regulacji

Rutyna i organizacja
-ADHD: chaos i trudność w planowaniu
-autyzm: silna potrzeba rutyny
-AuDHD: konflikt między potrzebą struktury a trudnością w jej utrzymaniu

Zainteresowania
-ADHD: częste zmiany zainteresowań
-autyzm: bardzo wąskie, intensywne zainteresowania
-AuDHD: głębokie zainteresowania, ale trudność w ich utrzymaniu w czasie

Do czego prowadzi współwystępowanie (AuDHD)?
Osoby z AuDHD mogą doświadczać większego przeciążenia w codziennym funkcjonowaniu.

Najczęstsze trudności dotyczą:
-edukacji i pracy (organizacja, koncentracja)
-relacji (niezrozumienie przez otoczenie)
-zdrowia psychicznego (lęk, depresja, wypalenie)

Jednocześnie przy odpowiednim wsparciu osoby te mogą rozwijać swoje mocne strony, takie jak kreatywność, wrażliwość czy zdolność do głębokiego skupienia.

Czy ADHD to upośledzenie lub choroba?

To bardzo częste pytanie: czy ADHD to upośledzenie?

Nie. ADHD nie jest upośledzeniem intelektualnym. Nie jest też „chorobą”, z której się wyrasta. To odmienny sposób funkcjonowania układu nerwowego, który towarzyszy osobie przez całe życie. Objawy mogą się zmieniać wraz z wiekiem, ale nie znikają całkowicie.